Strategjia 2027–2030 synon parandalimin e kriminalitetit te të miturit, rehabilitimin dhe riintegrimin e tyre në shoqëri.

Qeveria ka publikuar për konsultim publik Strategjinë Ndërsektoriale të Drejtësisë për të Mitur 2027–2030, një dokument që vendos në qendër parandalimin e shkeljeve ligjore, rehabilitimin dhe përdorimin e alternativave ndaj ndjekjes penale. Strategjia vjen në një moment kur është hapur debati për mundësinë e uljes së moshës së përgjegjësisë penale për vepra të caktuara.

Pas deklaratave të kryeministrit Edi Rama dhe zëvendësministres së Drejtësisë, Elona Hoxha, për shqyrtimin e mundësisë së uljes së moshës së përgjegjësisë penale, vëmendja është përqendruar edhe te mënyra se si institucionet duhet të trajtojnë të miturit që përfshihen në akte të dhunshme ose bien në konflikt me ligjin.

Dokumenti i Ministrisë së Drejtësisë synon të përcaktojë drejtimet e politikave për periudhën 2027–2030, duke u fokusuar jo vetëm te trajtimi i shkeljeve ligjore, por edhe te parandalimi i përsëritjes së tyre dhe rikthimi i fëmijëve në jetën shoqërore.

Megjithatë, strategjia është ende në fazën e konsultimit publik dhe nuk përbën miratim të ndonjë ndryshimi ligjor për uljen e moshës së përgjegjësisë penale.

Alternativa ndaj ndjekjes penale dhe programe rehabilitimi për të miturit

Një nga drejtimet kryesore të strategjisë është forcimi i mbrojtjes ligjore të fëmijëve dhe përmirësimi i reagimit institucional në rastet kur një i mitur shkel ligjin. Drafti parashikon zgjerimin e përdorimit të alternativave ndaj ndjekjes penale dhe të drejtësisë restauruese, duke synuar që, në rastet kur legjislacioni e lejon, trajtimi i të miturve të mos mbështetet vetëm te ndëshkimi.

Qasja e propozuar përfshin programe rehabilitimi, mbështetje për rikthimin në arsim dhe formim profesional, si dhe përfshirjen e familjes dhe komunitetit në procesin e riintegrimit.

Këto masa marrin rëndësi të veçantë në kushtet kur po diskutohet mundësia e zgjerimit të përgjegjësisë penale për grupmosha më të reja. Përveç përcaktimit të kufirit të moshës, një çështje thelbësore mbetet aftësia e institucioneve për të parandaluar shkeljet, për të vlerësuar nevojat individuale të fëmijëve dhe për të zbatuar masa që reduktojnë rrezikun e përsëritjes së veprave penale.

Objektivi për vitin 2030, mbi 90 për qind e të miturve të përfshihen në arsim ose punësim

Një nga objektivat e përcaktuara në projektstrategji është që deri në vitin 2030, mbi 90 për qind e të miturve që përfundojnë programet e rehabilitimit ose masat alternative të jenë të përfshirë në arsim, formim profesional, punësim ose forma të mbështetjes komunitare.

Realizimi i këtij objektivi kërkon bashkëpunim ndërmjet institucioneve të drejtësisë, shërbimit të provës, strukturave arsimore dhe shërbimeve sociale. Sipas qasjes së strategjisë, rezultati i ndërhyrjes nuk duhet të matet vetëm me përfundimin e një mase ligjore, por edhe me mundësinë që i mituri të rikthehet në një proces të qëndrueshëm arsimimi dhe integrimi shoqëror.

Drafti parashikon gjithashtu zhvillimin e shërbimeve të specializuara dhe përmirësimin e infrastrukturës për trajtimin e të miturve. Në këtë kuadër përfshihet edhe ngritja e një kampusi në Mëzez, si pjesë e masave për forcimin e kapaciteteve të sistemit të drejtësisë për fëmijët.

Mbrojtje edhe për fëmijët viktima dhe dëshmitarë të veprave penale

Strategjia Ndërsektoriale e Drejtësisë për të Mitur 2027–2030 nuk kufizohet vetëm te fëmijët që bien në konflikt me ligjin. Dokumenti synon të përmirësojë edhe mbrojtjen e të miturve që janë viktima ose dëshmitarë të veprave penale, duke forcuar aksesin e tyre në drejtësi dhe duke përshtatur procedurat me moshën dhe nevojat e tyre.

Një tjetër drejtim është rritja e përfshirjes së fëmijëve në çështjet civile, familjare dhe administrative që ndikojnë drejtpërdrejt në të drejtat dhe interesat e tyre.

Zbatimi i objektivave të strategjisë kërkon koordinim ndërinstitucional, shërbime funksionale dhe kapacitete të mjaftueshme njerëzore e financiare. Pa programe konkrete rehabilitimi dhe mekanizma efektivë mbështetës, realizimi i synimeve të përcaktuara në dokument mbetet i varur nga masat që do të ndërmerren gjatë periudhës 2027–2030.

Ndërkohë, diskutimi për uljen e moshës së përgjegjësisë penale mbetet një çështje më vete, për të cilën strategjia e publikuar nuk parashikon automatikisht ndryshime në legjislacionin penal.

Burimi: Ekofin.al